Bu çağ ürkütüyor bizi!

• EBRU ALPAY

Ayna, ayna hadi söyle, benden daha gamsızı var mı?
Ayna, ayna hadi söyle, benden daha arsızı var mı?

Sanırım millet olarak en önemli özelliklerimizden biri herhangi bir durumu mutedil yaşayamamak. Hep kantarın topuzu kaçıyor bizde.

Çocuklarımızın adı “x,y,z” kuşağı olmadan önceki zamanlarda tek terbiye aracımız vardı annemizin terliği, babamızın şamarı. “Eti senin kemiği benim” müfredatı ile eğitim aldık okullarımızda. Annemizin gözüne bakmadan verilen ikramı kabul edemeyen, babamızın “onay”ı olmaksızın sokağa adım atamayan çocuklardık  “Çatık kaş, hissettirilmeyen sevgi, şımartmamanın”  otorite bellendiği aile anlayışlarımızda annenin dizi dibinde oturmak, koşmamak, zıplamamak, çekmeceleri kurcalamamak, istememek kısaca “uslu çocuk” olmaktı ve çok değer içeriyordu. Söz hakkının yalnızca ebeveynlerde olduğu, düşüncemizin merak edilmediği bir düzende anne-baba arasındaki kavgalı gürültülü, çekişmeli ortamın gerginliği genelde bize patlasa da “çocuk, unutur” düsturuyla ruhlarımızın üzerinde tepinilirdi.  Uzatmaya gerek yok sanırım, hepimizin fotoğrafa ekleyeceği nice travmalı durum, işkence (şiddet demek az kalır) aracı vardır nasılsa..ki bulabildiğimiz/yaratabildiğimiz sevgi kırıntıları ile ne kadar aşabildiysek, geldik bugünlere.

Çağ ilerledi, sağlıklı toplum için sağlıklı birey, o birey için de fiziksel ve ruhsal açıdan kendini bütünlemiş sağlıklı çocukluk yaşamanın şart olduğu fark edildi. Psikiyatride soluklandığımız her duygu-durum bozukluğu için “Çocukluğumuza dönelim” diyerek başladığımız seanslar sonucunda da “çocuk yetiştirme”nin arkaik hallerinden yavaş yavaş bugünün “travmasız çocuk büyütme” bilincine aydık. Ama işte mağara ebeveynleri iken “uslu” çocuk yetiştirmenin gereklerini ne kadar abartıp yaralı, özgüvensiz, kendi kendini tamir etmek zorunda kalan bir nesil ürettiysek, bugün de bu “travmasız çocuk” büyütmenin içeriğini de öyle abartmış durumdayız.

Neden abarttığımızı düşünüyorum? Lise çağı hangi öğrencimizin ebeveyni ile veli görüşmesi yapsam hep aynı cümleleri dinliyorum:

-Hocam, vallahi ne yapacağımı bilemiyorum, ders çalışmıyor, elinden telefonu bırakmıyor, bir şey desem hır-gür çıkarıyor, ne desem kavga nedeni oluyor, şiddete başvuracak diye korkuyorum.

-Hocam, bilgisayardan kaldıramıyorum, gece uyumuyor, sabah uyanmıyor, azıcık üstüne gitsem odasından çıkmıyor,konuşmuyor, kendine bir şey yapar  diye korkuyorum.

-Hocam, sorumsuz, hiçbir konuda ikna edemiyorum, kendi kafasının dikine gidiyor, elinden telefonu /önünden bilgisayarı alacağım ama dışarı kayacak diye korkuyorum.

Sözün özü: Biz çocuklarımızdan korkuyoruz. Başlarına bir hâl gelir diye, sokağa kayarlar diye, evde kavga çıkar diye….Bu korkular bu çağın değil, çocuğunu önemseyen her anne babanın her dönem var olan kaygılarıydı ama artık dışarısı daha korkutucu, evin içi en güvenli yer ama evin içinde de ancak ebeveynlerin susması ve karışmaması karşılığında bir huzur var. Neden? Çünkü yazının başındaki o kantarın topuzu kaçtı. Günümüzün ebeveyn deyimiyle çocuğumuzla “güvenli bağ kurma” çalışmalarımızda sınırları kaldırdık, travma yaşamasınlar diye sunduğumuz özgürlükte çocuklar “biricik” yetişirken yürüyen özgüven balonları haline geldi. Ergenlik bir geçiş döneminden çıkıp lanet bir virüse dönüştü. Eskinin en değerli hediyesi “Aliş bebek, Kıpkırmızı bir itfaiye arabası”ndan Iphone 11’i düşük model hediye bulan her şeyi var çocuklar/ergenler/gençler dönemine geçtik.

Oysa sınır demek, güvenlik demek.  Sağlıklı nesiller yetiştirmek için bir çocuğun doğa sevgisini, keşif, merak duygusunu, sorgulama becerisini, cesaretini desteklemek..çocukla bağ kurmak, dinlemek, anlamaya çalışmak ve doğrusunu anlatmak çok değerli.. “Bugünün çocuklarını dünün yöntemleriyle eğitmek onların yarınlarından çalmaktır.” diyor Jhon Dewey; sonuna kadar katılıyorum değişmeliydik çocuklarımız için. Ancak hiçbir sınırı olmayan çocuklar çağı/çığı geliyor ve sınırsız bir dünya sunmak; çocuklar için, geleceğimiz için en tehlikelisi… Gelecek, aileden başlar; amaçsız, umarsız bir doymuşluktan depresif bir nesili şekillendiriyoruz hep birlikte ve bu dönemin adı:

Çocuklarından korkan ebeveynler çağı …

Sizi bilmem ama bu çağ beni çok ürküyor.